نردبان شیمی

امسال این جایزه مشترکاً به‌ «دیوید بیکر» (David Baker) برای طراحی پروتئین‌های جدید و «دمیس هاسابیس» (Demis Hassabis)، و «جان ام. جامپر» (John M. Jumper) برای پیش‌بینی ساختار پروتئین‌ها با هوش مصنوعی اهدا شد.

*جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ به سه محقق در زمینه پیش‌بینی ساختار پروتئین رسید*
چندین سال است که جوایز نوبل شیمی به پژوهشگرانی اعطا می شده که بیشتر در زمینه های پزشکی، بیوشیمی و زیست‌شناسی کارهای پژوهشی ارزنده ای انجام می داده اند زیرا این موضوعات برای انسان و جامعه علمی از اهمیت بالاتری برخورداند. مثلا، امسال هم جایزه نوبل شیمی به سه دانشمند داده شده که یکی زیست شیمی دان و زیست شناس محاسباتی است و دوتای دیگر بیشتر در زمینه هوش مصنوعی کار کرده اند. این امر نشان دهنده گسترش علم شیمی از یک سو و از سوی دیگر حاکی از برداشتن تدریجی مرزهای بین رشته های علمی است. در مطلب زیر اهمیت کار سه برنده جایزه نوبل شیمی امسال بطور ساده و قابل فهم نقل شده است.
جایزه نوبل شیمی سال ۲۰۲۴ به دو زمینه مختلف اختصاص داده شده است. بنا بر علام آکادمی سلطنتی سوئد، نیمی از این جایزه به دیوید بیکر «برای طراحی محاسباتی پروتئین» و نیمی دیگر به طور مشترک به دمیس هاسابیس و جان ام. جامپر «برای پیش‌بینی ساختار پروتئین» اهدا شد.
دیوید بیکر در دانشگاه واشنگتن در سیاتل و دمیس هاسابیس و جان ام.جامپر هر دو در شرکت هوش مصنوعی «دیپ‌مایند» در لندن فعالیت می‌کنند.
کمیته نوبل اعلام کرد که آقای بیکر در سال ۲۰۰۳ پروتئین جدیدی طراحی کرد و گروه تحقیقاتی او از آن زمان تا کنون یکی پس از دیگری پروتئین‌های خلاقانه‌ای تولید کردند که می‌توان از آن‌ها به عنوان دارو، واکسن، مواد نانو و حس‌گرهای بسیار کوچک استفاده کرد.
به گفته این کمیته دمیس هاسابیس و جان جامپر مدل هوش مصنوعی تولید کردند که می‌تواند ساختار تقریبا تمام ۲۰۰ میلیون پروتئین شناسایی شده را پیش‌بینی کند.
هاینر لینکه، رئیس کمیته نوبل شیمی گفت که دانشمندان سال‌ها است که رویای پیش‌بینی سه‌بعدی ساختار پروتئین را در سر می‌پرورانند.
آقای لینکه گفت: «دمیس هاسابیس و جان جامپر چهار سال پیش توانستند با استفاده ماهرانه از هوش مصنوعی به این مهم دست‌ یابند. آن‌ها اساسا پیش بینی ساختار پیچیده هر پروتئین شناخته شده در طبیعت را ممکن کردند.»
او افزود: «یکی دیگر از رویاهای دانشمندان ساخت پروتئین‌های جدید برای کشف چگونگی استفاده از ابزار چندگانه طبیعت برای اهداف خود بود. دیوید بیکر این مشکل را حل کرد. او ابزار محاسباتی را توسعه داد که اکنون طراحی پروتئین‌های جدید را با اشکال و کارکرد‌های کاملا بدیع برای دانشمندان ممکن می‌سازد. او با این کار امکانات نامتناهی را برای بشریت فراهم کرد.